Al een paar weken liep ik rond met het idee dat ik zelf weer eens een training wilde volgen. Maar welke dan? Natuurlijk heb ik er een aantal op mijn lijstje staan. Alleen, die zijn bijna allemaal in Amerika of Australië. Niet iets wat je ‘even’ tussendoor doet.

Heel toevallig kwam ik op de site van de Berlin Change Days terecht, een jaarlijks groots event over faciliteren. Ik had hier al eerder van gehoord. Vorig jaar was het thema ‘trust’, dit jaar was het hoofdonderwerp ‘Exploring Spaces for Change: how space influences transformation and change’. By the way, in 2020 is het thema ‘Building Bridges’, ook heel interessant!

Ik koos ervoor om afgelopen week, op 5 en 6 november, naar de post-conferentie te gaan. Een tweedaagse waarin het creëren en hosten van een ‘safe and brave space’ centraal stonden. Een omgeving waarin zowel jij als facilitator als de deelnemers zich kwetsbaar en krachtig durven opstellen. Zodat de optimale condities voor co-creatie gecreëerd worden en deelnemers zich uitgenodigd voelen om een level dieper te gaan.

 

Hosten van een conversatie; deelnemers creëren de content

Tijdens de tweedaagse lag de nadruk op het hosten van een conversatie. Deelnemers gaan aan de hand van een centrale vraag met elkaar in gesprek, delen ervaringen en komen met elkaar tot nieuwe inzichten. In tegenstelling tot een losse werkvorm stopt dit proces niet na 1 ronde, het gaat door en door. En de resultaten worden alsmaar rijker.

Als host, als facilitator, creëer je ruimte voor deze conversatie. Je leidt als het ware het proces, de deelnemers creëren de content. Het onderling uitwisselen van meningen en ervaringen, en het voortborduren op elkaars kennis, staat centraal. Als facilitator mag je erop vertrouwen dat deelnemers de kennis en expertise in huis hebben.

Tijdens de Berlin Change Days mocht ik zo’n proces zelf ondergaan en een conversatie ervaren met 50 facilitators uit verschillende landen. Een proces waarin het draaide om naar elkaar luisteren, elkaar vragen stellen en zo de inhoud steeds verder brengen.

Hosten van een conversatie: een proces waarbij naar elkaar luisteren, elkaar vragen stellen en zo de inhoud steeds verder brengen centraal, staat.

Ik beloofde om mijn ervaringen in een blog te delen. Ik vond de dagen geweldig. Ze waren zo indrukwekkend dat ik merk dat ik alles wat ik ervaren heb, moeilijk met woorden kan beschrijven.

Ik doe het toch. Omdat ik a) het beloofd heb en b) wat ik heb geleerd, heel graag met je wil delen.

 

Brave space, wat betekent het (voor jou)?

De conferentie begon al een paar dagen eerder. Een aantal dagen van tevoren kreeg ik deze vraag om over na te denken: what does ‘brave’ mean to you?

Een vraag waar je veel kanten mee op kunt, en een vraag waarop iedereen een ander antwoord heeft. Denk aan: luister naar je intuïtie, aanwezig zijn, deep listening, de ander uitnodigen, vertrouwen hebben en voelen wat er gebeurt.

Voor mij betekent ‘brave’ dat je jezelf kwetsbaar durft op te stellen zonder dat je het gevoel hebt dat er een oordeel over je wordt geveld.

 

Waarom waren de Berlin Change Days zo indrukwekkend?

Zoals ik al zei, ik vond het heel bijzonder om te ervaren:

#1 Wat er gebeurt als jij als facilitator (of host) erop vertrouwt dat de deelnemers voldoende expertise in huis hebben, en het jouw rol is om dit naar boven te halen. Via een geleide conversatie, en niet middels allerlei creatieve of unieke werkvormen.

#2 Wat er gebeurt als deelnemers vanuit een bepaald (opgegeven) referentiekader naar elkaar luisteren (want echt, als je brein een opdracht heeft, hoor je opeens echt iets anders).

#3 Wat er gebeurt als deelnemers op elkaars kennis en resultaten voortborduren. Het proces stopt dus niet na een eerste ronde. Deelnemers borduren op elkaar voort, het proces gaat door waardoor resultaten alleen maar rijker en inhoudelijker worden.

#4 Wat het betekent als je een proces faciliteert volgens een model, waarbij het model je referentiekader is. En jij, de facilitator, steeds checkt waar de deelnemers in het proces zijn. Het kan ook zo zijn dat verschillende deelnemers zich in verschillende onderdelen van het model bevinden. Een model geeft houvast en structuur, en je kunt het ook naast je neerleggen.

#5 Wat de invloed is als je een ontwerp maakt met de vorm van je harvest, je eindresultaat, voor ogen. Dus redeneren van achteren naar voren, in plaats van voren naar achteren.

#6 Wat er gebeurt als je de deelnemers door een driedelige check-in leidt, zodat iedereen de tijd heeft om iets te zeggen, te landen en ‘in’ het onderwerp te komen.

#7 Wat er gebeurt, als je 50 (!!) deelnemers uit verschillende landen (ook afkomstig buiten Europa) bij elkaar zet. Hoeveel er dan loskomt, en hoe rijk en waardevol deze uitwisseling is.

#8 Wat er gebeurt, met jou als facilitator, als je gefaciliteerd wordt. Nu ben jij degene die deelneemt en door een proces geleidt wordt.

#9 Wat er gebeurt, als je je beseft dat je nog zoveel kunt leren. Over je eigen présence, overige eigen leerplan, over het leren van en met anderen.

Nogmaals, deze twee dagen waren voor mij echt een experience. Van tevoren heb ik vrolijk gezegd dat ik m’n leerpunten zou delen. Nu, achteraf, kom ik tot de conclusie dat ik ze niet goed kan benoemen, hoe gek dit ook klinkt.

Deze dagen hebben me doen beseffen, dat faciliteren ‘het creëren van een conversatie’ is. ‘Trust the process’ is een zin die veelvuldig voorbij is gekomen.

Mijn inzicht? Faciliteren is het creëren van een conversatie, trust the process!

Als facilitator hoef je echt niet altijd op specifieke of creatieve werkvormen terug te vallen. Als je de juiste voorwaarden schept, als je de goede centrale vragen stelt, als je een structuur biedt, brengen de deelnemers de conversatie en de content zelf tot leven. En dat is het mooiste wat er is voor een facilitator.

Of misschien is dit laatste wel mijn belangrijkste leerpunt?

 

Oh ja, en nog iets heel anders. Ik vind niet alleen het proces tijdens een bijeenkomst belangrijk. Ook wat er na een bijeenkomst gebeurt, vind ik heel belangrijk. Het gebeurt maar te vaak, dat ideeën of plannen waar deelnemers gezamenlijk aan gewerkt hebben, achteraf in de kast verdwijnen. En er niets met de plannen gebeurt. Dat kan zijn omdat ze zelf niet aan de slag gaan, maar ook omdat de organisatie in de weerstand schiet. Dit hebben we al gedaan, dat werkt niet… Je kent het vast.

Hoe ga je daar mee om? Ik heb een stappenplan ontwikkeld waarmee je de rest van organisatie wél mee kunt krijgen. Dit stappenplan beschrijft onder andere hoe je support binnen de organisatie creëert voor je mooie plannen en hoe je ervoor zorgt dat je andere collega’s met jou willen samenwerken. Niet omdat ze moeten, maar omdat zij dat echt willen!

Wil je daar meer over weten? Op 12 december gaan ik met een kleine groep facilitators (managers zijn ook welkom!) in een kleine groep aan de slag met dit stappenplan. Bij trainingen vind je meer info over deze nieuwe training: Maak impact met je sessie.

Wil je geen artikel/blog missen?
Schrijf je in en je ontvangt 'm in je mailbox